مصطفى النوراني الاردبيلي

43

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )

بين اسامى فوق نام f . vulgare مربوط به رازيانه تلخ است كه به فرانسوى fenouil amer , aneth گويند . برگهاى رازيانه به عنوان ادويه با غذا مصرف مىشود و نام f . officinale مربوط به رازيانه شيرين است كه به فرانسوى fenouil doux گويند . در اسناد گياه‌شناسى امريكايى نام علمى رازيانه f . vulgare gaertn آمده است ولى ساير گياه شناسان ايرانى و هندى و غيره نام f . vulgare mill را نام اصلى ذكر مىكنند . تكثير : رازيانه از طريق كاشت بذر آن در بهار انجام مىگيرد . زمين آفتابگير و با زهكش خوب را دوست داشته و به آبيارى زياد در فصل گرما احتياج دارد . برگ رازيانه را پس از رشد كامل و بىرنگ قبل از آغاز ظهور گلها يا در شروع باز شدن اولين گل برداشت مىكنند . يعنى در حدود ماه خرداد تخم رازيانه را كه مهمترين قسمت دارويى آن است ، وقتى كه ميوه‌ها زرد رنگ مىشوند و براى اين كار سرشاخه‌هاى ميوه‌دار را ظرف 3 - 4 هفته بتدريج كه مىرسند مىچينند و تخم آن را مىگيرند . ريشه رازيانه ضخيم و مخروطى شكل به رنگ سفيد و معطر است و موقع خارج كردن از زمين خوب شسته ، تميز كرده و قطعه قطعه نموده و خشك مىكنند . رازيانه در اروپا و آسيا بخصوص در مناطق با آب و هواى مديترانه انتشار دارد . در ايران در مناطق شمالى ايران در دامنه‌هاى البرز در ارتفاعات 750 مترى و در شمال هرزويل در مسير رودخانه به طور خودرو ديده مىشود . تركيبات : از نظر تركيبات شيميايى تخم رازيانه داراى يك اسانس روغنى فرّار است كه قسمت عمده آن آنتول در حدود 60 درصد است و به علاوه اسانس رازيانه داراى قند لعاب ، مقدار كمى تانن ، روغن ثابت ليماراز limarase و همچنين مواد فنچون fenchon فلاندرن phelandrene ليمونن ، ديپنتن ، كامفن ، پينن ، متيل چاويكول ، انيسيك اسيد anisic acid تيموهايدر و كينون thymo hydroquinone انيستون anice tone و سرانجام ويتامين A مىباشد .